Yönetim Üzerine: Sokrates, Platon ve Aristo

Yönetim Üzerine: Sokrates, Eflatun ve Aristo

İlk kez Spartalı Khilon tarafından ortaya konulan “kendini bil” öğretisi Delfi’deki Apollon Tapınağı’nda yer almış ve önemli ölçüde pek çok düşünürü etkilemiştir. Ben bunlardan Sokrates, Aristo ve Platon temelinde kalmak istiyorum. Sokrates, M.Ö. 469-399 yılları arasında Atina’da yaşamış bir filozof. Platon, Sokrates’in öğrencisi, Aristo’da Platon’un öğrencisidir.

Sokrates, Spartalı Khilon’un öğretisindeki “Kendini Bil” ya da “Kendini Tanı” sözcüklerini benimserken insan için bilginin ne kadar önemli olduğuna ve bilmenin aslında “kendini bilmekle” başladığını ve bunun getirdiği ahlaki sorunlara işaret ediyordu.

SokratesAristo ve Platon gibi tarafından “ayak takımının yönetimi” diye aşağılanıyordu. Nasıl binaları mimarlar yapıyorlarsa Sokrates’e göre toplumsal kararlar da uzmanlar tarafından alınmalıydı. Sokrates’e göre herkes devlet yönetimine karışırsa çoğunluğun aklıyla “rastgele” kararlar alınma riski vardı.

Platon, demokrasilerde değerlerin aşındığını, halkın duygularına kapılıp aşırılıklara kaçarak, savaş gibi çok önemli konularda bile yanlış kararlar verebildiğini söylüyordu. Devlet isimli eserinde;

Bir panayırıdır demokrasi, beğen beğendiğini al. Ahlâki değerlere kimse aldırış etmez. Demokrasilerde hiçe sayılır bütün bunlar. Kendimize halkın dostu dedirtmek yeter. Saygısızlık nezaket olur; kargaşa hürriyet; israf cömertlik; yüzsüzlük de yiğitlik.” demişti.

Aristo:

Demokrasi, insanların sayı çoğunluğuna dayanarak dilediğini yapmalarından başka bir şey değildir.” diyordu.

Bugün de sadece Türkiye’de değil, en demokratik toplumlarda bile “ortalama insanın” toplumsal konularda karar alma ve oy kullanma hakkı –yeri geldiğinde- sorgulanabilen bir konudur. Ayrıca birçok toplum bilimci de bu durumu sorgulayıp ve “insanların teker teker akıllı olabileceklerini, ama kitlesel davranışlarında akıllarını yitirdiklerini” söyler.

Nietzsche’ye göre;

“Çılgınlık birey için istisna, kitleler içinse kuraldır.”

Kitlelerin bilgisiz olduğunu ve kitlesel kararların işe yaramayacağına dair görüşleri çoğaltmak mümkün.

Ancak konunun diğer bir boyutu var: İşin uzmanlarına gerçekten güvenebilir miyiz?

One Comment Kendi yorumunu ekle

  1. Yönetim Üzerine: Sokrat, Eflatun ve Aristo https://t.co/f0oPFvtWnx

Yorum